Boek: Hoop en vooruitzicht (Noam Chomsky)

5 april 2011 at 11:55 1 reactie


De democratie in de Verenigde Staten is op sterven na dood, en eigenlijk is die evolutie al decennialang aan de gang. De verkiezing van Barack Obama tot eerste zwarte Amerikaanse president was memorabel. Maar zijn belofte van ‘change’ is inmiddels danig verbleekt. Dan biedt Latijns-Amerika meer hoop. Daar tuimelde de jongste jaren de ene na de andere dictatuur van zijn voetstuk, in weerwil van de Amerikaanse steun die ze genoten. Linguïst en politiek denker Noam Chomsky schuwt de striemende kritiek niet in zijn nieuwste boek Hoop en vooruitzicht. Tegelijk ziet hij hoopvolle dingen gebeuren in de achtertuin van de Verenigde Staten.

Chomsky weet als geen ander het neoliberale beleid in Noord-Amerika te hekelen. Hij doet dat vlijmscherp, gestaafd met tal van bronnen en voorbeelden. Eigenlijk is het in de Verenigde Staten sinds de onafhankelijkheid nooit anders geweest. De grote pleitbezorgers van de vrije markt passen dat concept in hun eigen land op geheel eigen wijze toe. De markt is helemaal niet zo vrij als de neoliberalen willen laten uitschijnen. Grote bedrijven bepalen de politieke agenda en beslissen wie er kan verkozen worden, gewoon door deze of gene kandidaat te steunen.

De staat pompt ondertussen massaal geld in diezelfde bedrijven. Kijk maar naar hoe de financiële crisis opgelost is in de Verenigde Staten, maar even goed in Europa. Zo krijg je eigenlijk wat Chomsky een kinderjuffrouwstaat noemt. Privé-bedrijven (en hun aandeelhouders) nemen onverantwoorde risico’s terwijl ze de winst naar binnen zuigen en als er ongelukken gebeuren (zoals bij de recente financiële crisis) draait de belastingbetaler op voor de kosten.

Liever volgzame dictaturen

Tegelijk eisen de Amerikanen van andere landen dat ze hun markten openstellen en de liberale principes, die ze dus zelf voortdurend met de voeten treden, zeer strikt toepassen. Wie zich daartegen verzet, krijgt de roe. De Amerikaanse buitenlandpolitiek heeft altijd volgzame dictaturen verkozen boven democratieën die hun eigen weg gingen, zeker als het hun zuiderse achtertuin betrof.

Chomsky gaat bijvoorbeeld dieper in op die andere 9/11, van 1973 in Chili. Salvador Allende was er democratisch verkozen en voerde met succes een links beleid van herverdeling met grote inbreng en controle van de overheid. Dat konden de Amerikanen niet aanzien en dus hielpen ze op 11 september 1973 Pinochet een bloedige militaire coup plegen. Zijn schrikbewind zou aan duizenden het leven kosten en het neoliberale beleid dat volgde, bleek vooral één grote uitverkoop aan Amerikaanse multinationals. Hetzelfde gebeurde in Brazilië, Argentinië en andere Latijns-Amerikaanse landen.

Soeharto

Maar de Amerikaanse militair-economische agressie heeft zich nooit beperkt tot de zuiderburen. In Indonesië bijvoorbeeld bleef Soeharto, één van de meest bloeddorstige dictators uit de vorige eeuw, decennialang aan de macht met Amerikaanse steun. Hij was trouw aan zijn westerse bondgenoten en ‘zorgde dus voor stabiliteit’. Waar hebben we dat verhaaltje nog gehoord?

Chomsky’s boek is geschreven voor de revoluties in Tunesië, Egypte en Libië en andere Arabische landen uitbraken. Het blijkt profetisch te zijn. De massale protesten gooiden niet alleen de plaatselijke machthebbers van hun troon, maar ook het westerse economische juk. Het is nog koffiedik kijken waartoe de opstanden zullen leiden, maar misschien gaat de Arabische wereld wel dezelfde weg op als Latijns-Amerika. Een grote wonde blijft wel etteren in het Midden-Oosten, de schrijnende onderdrukking van de Palestijnen door Israël, met actieve steun van de grote Amerikaanse bondgenoot.

Evo Morales

Chomsky ziet Latijns-Amerika als lichtend voorbeeld voor de rest van de wereld. In Bolivia bijvoorbeeld voert president Evo Morales een ambitieus beleid van sociale hervormingen en herverdeling van de welvaart. Brazilië was de eerste om het neoliberale juk van zich af te werpen. Andere landen volgden. Chomsky spreekt de hoop uit dat daar misschien een nieuwe golf van sociale omwentelingen kan ontstaan. Hij kan gelijk hebben. De landen doen het sociaal én economisch stukken beter dan hun neoliberale evenknieën.

Noam Chomsky hanteert een pen gedoopt in vitriool en zo kennen we hem. Zijn boek laat geen spaander heel van de Amerikaanse binnen- en buitenlandse politiek van de voorbije decennia en daarbij is hij heel overtuigend. Toch had het bij momenten iets minder gemogen. Zo laat hij zich nogal gemakkelijk verleiden tot verheerlijking van Hugo Chavez, de sterke man in Venezuela wiens bewind hoe langer hoe minder democratisch wordt. Of blijft hij weinig kritisch voor de Iraanse dictatuur. Een beetje minder had zijn boek nog overtuigender gemaakt. Niettemin een absolute aanrader. Vooral als je ziet dat financiële instellingen al lang weer overgegaan zijn tot de orde van de dag, met geld van de belastingbetaler.

Peter Heirman

Noam Chomsky, Hoop en vooruitzicht, Epo, 343 blz.

Entry filed under: Boeken. Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , .

Expo: 125 jaar ACV Boek: Over het kanaal (Annelies Beck)

1 reactie Add your own

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Welkom op de blog van Visie! Hier vind je…

films
boeken
theater
expo’s
vakantie- en actietips
jeugd
Ideeën of een reactie? Laat ze zeker achter!

Aantal bezoekers

  • 208,756 bezoekers

%d bloggers op de volgende wijze: