Boek: Vrijgevochten (Sanije Halili & Diane Broeckhoven)

17 mei 2011 at 16:17 12 reacties


Wanneer de leerlingen van de Aalsterse Dames van Maria Humaniora een vredesweek voorbereiden met als thema ‘de kracht van een vrouw’, wordt ook een van de poetsvrouwen van de school gevraagd op te draven. Nu hebben alle madammen die dagelijks walsen op het ritme van hun zwabber wel iets te vertellen over feminale power. Maar Sanije Halili krijgt de zeshonderd bakvissen collectief aan het zwijgen: hun eigen poetsvrouw een Kosovaarse vluchteling? ‘Zou je geen boek over je leven schrijven?’, klampt de helft van de school haar de volgende dagen aan.

Sanije Halili kwam pas in 1999 aan in België. In de inleiding van Vrijgevochten vertelt ze dat ze opzag tegen het geworstel met de taal, die ze na al die jaren wel spreekt maar die ze op papier niet helemaal de baas is. Vrienden haalden er dan maar journaliste Diane Broeckhoven bij, die Sanije’s pen mee vasthield en dat uitstekend deed. De ik-persoon in het boek spreekt precies zoals we ons voorstellen dat Halili spreekt: in korte, duidelijke zinnen, zonder veel franjes. Het verhaal zoals ze het ons zou vertellen bij een glas rode wijn, met – excuus voor het cliché – Goran Bregovic op de achtergrond.

Kosovo

Dat verhaal begint bij haar jeugd in Morina, een gat in Kosovo waar de tijd is blijven stilstaan. Ma is de enige katholiek in het dorp, pa moslim, zoals alleman. Het huwelijk is een erfenis van de innige vriendschap van Halili’s beide grootvaders, metsers die jarenlang schouder aan schouder werkten op werven in de Sovjet-Unie.

Maar dat betekent niet dat er ten huize Halili meer ruimte voor vrijdenkerij is dan bij de buren. ‘Je mag naar school gaan’, krijgt Sanije te horen van haar vader, die haar liever op het land ziet werken. ‘Maar als ik één klacht over je hoor, dan schiet ik je eigenhandig met mijn pistool dood.’

Voor de ogen vermoord

Doodschieten blijkt niet nodig. Ze wordt onderwijzeres, trouwt – weliswaar met de jongen waar ze zelf verliefd op is – en krijgt drie dochters. Maar dan breekt de oorlog in Kosovo uit. Servische soldaten vermoorden haar zus en haar moeder, haar achtjarige dochter Flutura ziet het gebeuren van op de eerste rij.

‘Toen we het woonhuis binnen gingen, troffen we haar verborgen tussen een deur en een kast aan, met haar handjes op haar oren. Esat fluisterde haar naam, waarna ze leek te ontwaken uit een droom. Ze begon te gillen en te huilen.’ Niet veel later komt ook Sanije’s man om. Ze besluit te vluchten. Met haar oude vader en haar dochters komt ze via Albanese mensensmokkelaars in Brussel terecht.

So what?

‘So what??? ’t Is goed weer…’, was een van de vriendelijkste reacties op het lezersforum van Het Laatste Nieuws op een artikel van vorige week met als kop Weer 82 asielzoekers op straat. Van alle groepen in de samenleving zijn vluchtelingen de meest bespuugde. Dat komt profiteren, dat komt stelen, dat is ‘illegaal’: u kent die parlée.

Alleen al daarom verdient deze getuigenis over oorlog en dood, vluchten, Belgische asielprocedures, integreren in de Oost-Vlaamse vlek Haaltert, werk zoeken en je kinderen naar school laten gaan een ruime verspreiding. Want als dit verhaal iets bewijst, dan wel dat wat Wannes Van de Velde zong over gastarbeiders ook geldt voor vluchtelingen: ‘’t Zijn just zo’n proleten lijk gij en lijk ik.’

Dat Vrijgevochten nu niet het meest objectieve verslag van de oorlog in Kosovo schetst, dat UCK er net niet uitkomt als een groepje communicanten en dat de Serviërs afgeschilderd worden als genetisch slecht (‘Een Slavisch volk, meer Russisch georiënteerd. Ze gaan bloed en oorlog niet uit de weg, zoals ook bewezen werd in de Eerste Wereldoorlog. Misschien heeft deze ruwheid te maken met hun afkomst…’) zullen we, gezien de geschiedenis van Sanije Halili, maar bedekken met de mantel der liefde. Het is overigens ook de essentie van dit boek niet.

Thomas Blommaert

Sanije Halili, Vrijgevochten. Het waargebeurde verhaal van een Kosovaarse vluchtelinge. Uitgeverij Vrijdag

Entry filed under: Boeken. Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , .

Film: Balada triste de trompeta Film: Le gamin au vélo

12 reacties Add your own

  • 1. B. Sijan  |  18 mei 2011 om 10:28

    Dit is weer een voorbeeld van, sorry dat ik het zeg, geengageerd boek. Met ander woorden: het is een politiek pamflet. Zielig doen en de Serviers zwart maken, opdat het lijkt dat die criminale afscheidingsoorlog – met behulp van de NAVO – legitiem was. Trouwens, er zijn meer van dit soort Anne Frank-achtige klonen op de boekenmarkt verschenen. Te misselijk voor woorden, want het blijft politiek.

    Kortom, hoezo dit soort propaganda bedekken met de mantel der liefde?

    Beantwoorden
    • 2. donjeta  |  25 april 2012 om 20:52

      B sijan of wie je ook bentt deze kosovaarse vrouw heeft veel meegemaakt en dat weet ik omdat ik zelf een albanees ben. Ze gebruikt het boek niet gewoon als doelwit fsoo?

      Beantwoorden
  • 3. Thomas  |  19 mei 2011 om 11:08

    Beste B. Sijan,
    De opmerking over “het Servische volk” heeft me zelf ook echt gestoord, anders had ik ze niet vermeld. Maar ik had het minder ongelukkig moeten formuleren. Ik had bijvoorbeeld kunnen schrijven: “Dat Vrijgevochten nu niet het meest objectieve verslag van de oorlog in Kosovo schetst (…) moet de lezer er maar bijnemen.” Want het punt is: dit boek is helemaal geen analyse van de oorlog, laat staan een politiek pamflet. Politiek komt nauwelijks aan bod, de uitschuivers die de auteur maakt, zijn uitschuivers in de marge van het verhaal. Het leven van een Kosovaarse vrouw, haar vlucht naar België, haar strijd om papieren, de moeilijkheden om te overleven, de solidariteit van de buren: dát is de essentie van het boek. Niet de schets van de oorlog. Het is onterecht om te zeggen dat de auteur zielig doet. Uit haar getuigenis spreekt net veel moed. De vergelijking met Anne Frank begrijp ik helemaal niet.
    Grt
    Thomas

    Beantwoorden
  • 4. B. Sijan  |  20 mei 2011 om 12:00

    Beste Thomas,
    Wat ik bedoelde te zeggen met Anne Frank, en misschien heb ik het ongelukkig geformuleerd, is het feit dat er sinds de successieoorlogen in voormalig Joegoslavie heel veel dagboeken en protretten zijn verschenen die gebaseerd zijn op het dagboek van Anne Frank. De PR-machines van de Bosnische moslims en de Kosovo-Albanezen hebben de misselijkmakende link met WOII heel goed misbruikt.
    Door het etaleren van het persoonlijke leed – op het eerste gezicht gaat het boek niet over politiek maar over het individu – kom je toch tot conclusies die het individu overstijgen. En nu is dit geen dagboek (zoals over die talloze Sarajevo-meisjes), maar het mediaeffect is hetzelfde. Het is een propagandamiddel. Was het maar waar dat het over het individu ging, want dan zou ik me afvragen hoe het toch zo kan dat we geen Servische varianten op het universele leed kunnen lezen. Waar zijn de dagboeken van Servische kinderen, of de portretten van Servische asielzoekers en vluchtelingen? Waat is het dagboek van de Servische ontheemden uit Kosovo terug te lezen in het Westen? Nergens. Heel begrijpelijk, want het verkoopt niet. Het past neit in het plaatje van de good guys en de bad guys zoals de politiek die graag ziet. Het moet pers slot wel een onderbouwing blijven van de illegale, eenzijdige militaire interventie van de NAVO op de Balkan.

    Vriendelijke groet,

    Branko Sijan

    Beantwoorden
  • 5. Albert De Grote  |  26 mei 2011 om 23:44

    Geachte heer Sijan,
    Ik heb het boek gelezen en daarom raad ik U beleefd aan om dat ook te doen want uit Uw bemerkingen blijkt overduidelijk dat U dat niet gedaan heeft. En dat maakt Uw kritiek ongeloofwaardig. Dit is inderdaad een geëngagaeerd boek maar niet op het terrein waar U dat verwacht. Het gaat om iemand die – ondanks alle miserie die zij in haar leven heeft moeten ervaren – als centrale boodschap heeft: geef niet op, blijf jezelf en blijf geloven in God en jezelf. Het is in geen geval een politiek pamflet. De Serviërs worden helemaal niet zwart gemaakt. Lees er de passage maar op na wat men doet met de dode Servische politieman (diegene die haar zus heeft proberen te verkrachten en daarbij de slagadder werd doorgebeten). Halili doet helemaal geen uitspraken over het feit of deze oorlog nu goed of slecht was met het oog op een onafhankelijk Kosovo. Ik betwijfel of Halili het dagboek van Anne Frank heeft gelezen. Daarom zijn woorden uit Uw reactie zoals ‘zielig doen’, ‘te misselijk voor woorden want het blijft politiek’ absoluut niet op hun plaats. Ik kan U verzekeren dat deze sterke vrouw absoluut niet zielig doet. En indien ze dat al zou gedaan hebben, heeft zij daar alle recht toe: haar moeder, haar zus; meer dan 20 familieleden werden in koelen bloede door Serviërs vermoord, in België heeft ze reeds twee keer kanker gehad (zo blijkt uit de interviews n.a.v. het verschijnen van het boek: schildklierkanker en recentelijk borstkanker). Als er in dit boek één ding naar voor komt dan is het dat deze vrouw geen Serviërs haat ondanks alles wat haar werd aangedaan. Ze is trouwens ook niet mals voor de Albanezen en hun maffiapraktijken! Vooraleer je dergelijke commentaren gaat schrijven, lees dan eerst het boek.

    Beantwoorden
  • 6. B. Sijan  |  27 mei 2011 om 15:15

    Beste Albert,
    Aan uw reactie te lezen zou u zomaar de uitgever zelf kunnen zijn, gezien het fanatisme waarmee u het boek verdedigd. Ik denk dat u mijn verduidelijking in tweede aanleg niet echt heeft begrepen.
    We praten verder op het moment dat er een Servisch verhaal verschijnt waarin aandacht is voor de Servische slachtoffers. Zo’n boek zullen we, uiteraard, niet lezen, want het legitimeert niet onze agressie jegens Bondsrepubliek Joegoslavie. En wat fijn dat het boek kritiek heeft op de Albanese maffiapraktijken niet mals is, maar toch jammer dat het niet gaat over de geheime bewapeningen en militairen trainingen die deze terroristen in kampen in Albanie hebben mogen krijgen van Amerikaanse inlichtingenofficieren. En dan heb ik het niet eens gehad over de ultramisdadige organenhandel. Als ik dit boek in deze context lees, heb ik totaal geen empathie. Sorry, maar de Balkan is vol met leed en met z’n allen hebben we slechts selectief aandacht daarvoor. Dat is mijn punt, als u begrijpt wat ik bedoel.

    Beantwoorden
    • 7. Albert De Grote  |  27 mei 2011 om 23:44

      Beste heer Sijan,
      Ik ben de uitgever niet. Alleen een lezer die geraakt werd door het boek. Ik vind het alleen jammer dat U dit ego-document met geen enkele vorm van empathie kan benaderen omdat het niet alle problemen en onrechtvaardigheden aanhaalt. Hoe kan dat ook? Halili schrijft over wat zij meemaakte en kan helemaal geen analyse maken van de hele problematiek. Waarom koppelt U alles aan alles? Zolang er geen boek is dat de ellende van Servische mensen verhaalt, bent U onder geen beding bereid om een andere invalshoek als volwaardig te aanzien? Demonisering van de andere partij heeft nog nooit tot iets goeds geleid. Integendeel, het zorgt er voor dat anderen als niet-mensen worden gezien waartegen men alle mogelijke middelen mag gebruiken om hen te vernietigen. En dat is toch juist wat in de vreselijke gruwelijkheden in de Balkan gebeurd is? En dat door alle partijen. Of niet soms? Laat ons afstappen van wit-zwart denken en de waarheid zal misschien wat dichterbij komen. Het is niet omdat er nog geen boek is dat Servisch leed beschrijft dat dit boek door U moet afgedaan worden als zielig. Ik hoop echt dat zo’n boek er zit aan te komen. Maar respect hebben voor Halili en haar verhaal betekent niet dat men al het andere leed ontkent.

      Beantwoorden
  • 8. B. Sijan  |  28 mei 2011 om 09:15

    Ik ben het met u eens dat het niet moet uitmaken over wie het gaat, maar probeert u eens te verplaatsen in een Servier die al 20 jaar lang alleen maar naar de NAVO-propaganda moet luisteren en dan ook nog eens allerhande boeken, artikelen en “wetenschappelijke studies” voorbij ziet komen.
    Ik blijf erbij dat diegene die er brood in zag om het verhaal te publiceren, nee had verkocht als een Servier had aangeklopt. Die ervaringen heb ik meermaals moeten aanhoren. Daar gaat het om, maar misschien ben ik niet duidelijk genoeg geweest.

    Beantwoorden
  • 9. Destan Kerrnaja  |  3 augustus 2011 om 13:35

    history of painful and difficult to believe but you have shown generosity and patience of a Kosovar woman

    Beantwoorden
  • 10. Milo  |  12 mei 2012 om 19:52

    Dit is het persoonlijke immigratieverhaal van een (sterke) vrouw, en daar heb ik alle respect voor.
    Maar eigenlijk wordt deze vrouw, perfect geïntegreerd, gebruikt om een politieke boodschap (Kosovo is wel een heel slecht gekozen voorbeeld) te brengen en het heeft de schrijfster van kinderboeken, Diane Broekchoven, die niet eens de moeite heeft gedaan om zich te informeren over Servië-Kosovo, geen windeieren gelegd: ze kreeg véél geld om een klein boekje te schrijven, het verhaal van deze vrouw, wiens leven inderdaad niet gemakkelijke is (was).
    Maar ik ben volledig akkoord met Sian: het ligt in het verlengde van de mediamanipulatie en propaganda, de oorlogsmachine van de NAVO wordt hier goedgepraat…. De NAVO speelde de extremisten van het UCK in de kaart: extremisten die misdaden, moorden en plunderingen uitvoerden en een ander autochtoon volk verdreven…
    Kosovo is,momenteel de meest corrupte maffiastaat van Europa, dat er bovendien de fascistische praktijk op na houdt van het met de wortel uitroeien van de cultuur, taal en religie van een ander volk. De meeste Serviërs zijn gevlucht of verdreven, na een eeuwenlange aanwezigheid. Hun kerken worden gevandaliseerd, opgeblazen, vernietigd en met de grond gelijk gemaakt…tot de laatste sporen van de Servische aanwezigheid zijn uitgewist…… Diane Broekchoven is eerder negationist, en zou zich beter verder bezig houden met kinderboeken schrijven..

    Beantwoorden
    • 11. rina  |  26 september 2012 om 13:34

      Met alle respect voor alles wat jullie geben gezegd maar ze is niet uit Kosovo! Het non respekt voor de echte kosovaars die echt geleden hebben…. het is verschrikelijk en ik snap niet hoe ze zo ver is gegaan met haar leugens!

      Beantwoorden
  • 12. Branko Sijan  |  25 oktober 2012 om 13:37

    In Nederland hebben we ook een kinderboekenschrijfster die zich voor radicale propaganda laat lenen: Els de Groen. Ook zij heeft menig “kinderboek” en politiek pamflet over Kosovo / de Albanezen geschreven, ter legitimering (voor- en achteraf) van de misdaden die de NAVO en de UCK-kornuiten zouden plegen. Misselijkmakend allemaal, maar jammer genoeg prikt een doorsnee lezer hier niet doorheen. We slikken alles wat ons wordt voorgeschoteld door de massamedia.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Welkom op de blog van Visie! Hier vind je…

films
boeken
theater
expo’s
vakantie- en actietips
jeugd
Ideeën of een reactie? Laat ze zeker achter!

Aantal bezoekers

  • 208,756 bezoekers

%d bloggers op de volgende wijze: