Boek: ‘Het volk bestaat niet. Leiderschap en populisme in de mediademocratie’ (Dick Pels)

5 oktober 2011 at 17:10 Plaats een reactie


“Doe eens even normaal!” – “Nee, doe jij eens even normaal!”. Die stichtende discussie had het Nederlands parlementslid Geert W. onlangs met zittend premier Mark R. Ongezien in het bijwijlen zeer geciviliseerde Den Haag, waar de politieke zeden evenwel de laatste jaren serieus veranderd zijn.

Dick Pels, directeur van het wetenschappelijk bureau van GroenLinks, schrijft ‘Het volk bestaat niet – Leiderschap en populisme in de mediademocratie’ omwille van het stilaan ingeburgerde populisme in de Nederlandse politiek. Maar uiteraard – zoals de auteur zelf schrijft – zie je de ingrediënten ook terug in vele andere Europese landen. Pels lanceert daarbij het interessante concept van het “nationaal-individualisme”, dat die typische vermenging van volksheid, natiegevoel, ‘gezond verstand’ en het terugplooien op zichzelf fuseert.

Mill en Montesquieu

De auteur analyseert de politieke evoluties van de voorbije jaren, met referenties naar Nederlandse opiniemakers & politici, maar ook klassieke politicologen als Montesquieu en John S. Mill. Hij doet dat behoorlijk goed, maar de hoofdstukken lijden wel een beetje aan een gebrek aan structuur: het gaat vaak alle richtingen uit. Mede daardoor stoot je op een tweede probleem. Pels citeert zo vaak en zo opeenvolgend verschillende auteurs dat je vaak niet meer weet of dat nu zijn eigen mening onderbouwt, dan wel louter als uitstapje telt. 
Vooral van bepaalde passages zoals het lichtjes hallucinant klinkende: “Het electoraat kan worden vergeleken met een theaterpubliek dat op de politieke voorstelling wisselend reageert: met applaus, een fluitconcert, boegeroep of een dodelijke stilte (Manin, 1997).” Ruw samengevat wil Pels meer directe inspraak-momenten, zoals referenda en rechtstreekse burgemeestersverkiezingen, maar ook meer leiderschap en duidelijkere ‘presidentiële’ rollen. Daarbij ziet hij het populisme als een gemengd positief fenomeen, dat ‘links’ iets meer moet gebruiken in plaats van het aan de kant te schuiven als demagogie.

Charisma

Vooral Pels’ passages over charisma zijn boeiend en kunnen naadloos toegepast worden op het fenomeen Bart De Wever in Vlaanderen. Maar er zijn ook enkele flauwe, slecht onderbouwde en nonsensikale pleidooien. Pleiten voor ‘echt onafhankelijke’ media die door overheid noch privé gesponsord worden? Hoe zou dat ooit kunnen? Wie betaalt dan wel? Het presidentiële kiesproces in Frankrijk of de VS is niet bepaald superieur: denk aan de verkiezing tussen Chirac en Le Pen (verplicht kiezen tussen ‘un voyou’ en ‘un raciste’) of het gefoefel met de stemmachines in Florida en de magere opkomst in de VS.

Desalniettemin biedt ‘Het volk bestaat niet’ een brandend actuele aanzet tot een belangrijk maatschappelijk debat voor politieke vernieuwing. En die stemmen zijn nu eenmaal zeldzaam.

Anton Maertens (De Gids op Maatschappelijk Gebied)
Recensie ook verschenen op Cutting Edge.

Entry filed under: Boeken. Tags: , , , , , , , , , , , .

Dé vraag: Moet Music For Life blijven? Theater: Botst het niet dan klinkt het (8+)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Welkom op de blog van Visie! Hier vind je…

films
boeken
theater
expo’s
vakantie- en actietips
jeugd
Ideeën of een reactie? Laat ze zeker achter!

Aantal bezoekers

  • 208,756 bezoekers

%d bloggers op de volgende wijze: